आस्था, पूजा र चन्द्र दर्शनको विशेष पर्व चौरचन

भाद्र महिनाको शुक्ल पक्षको चतुर्थी तिथिमा मनाइने चौरचन पर्व, जसलाई गणेश चतुर्थी वा चौथ चन्द पनि भनिन्छ, भगवान गणेशको विशेष पूजासँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण धार्मिक पर्व हो, जुन विशेष गरी नेपालका मधेसी, मैथिल समुदाय तथा भारतका उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखण्ड र मिथिला क्षेत्रमा धुमधामका साथ मनाइन्छ। यस दिन श्रद्धालुहरूले बिहानदेखि नै भगवान गणेशको पूजा–अर्चना गर्दै मिठा परिकारहरू जस्तै अनरसा, खिर, लड्डु, ठेकुवा, पुरी, तरकारी आदि बनाई चढाउँछन्। चौरचनको विशेष पक्ष भनेको साँझपख चन्द्र दर्शन गर्ने चलन हो, तर मान्यता अनुसार पूजा नगरी चन्द्रमा हेर्दा झूठो आरोप लाग्न सक्छ भन्ने विश्वास छ। धार्मिक कथाअनुसार, एकपटक भगवान कृष्णमाथि चन्द्र दर्शनकै कारण झूठो आरोप लागेको थियो, त्यसैले यस दिन पूजा गरेर मात्र चन्द्रमा हेर्ने परम्परा रहिआएको छ। यस दिन श्रद्धालुहरूले व्रत बस्ने, घरको आँगन वा छत सफा गरी गोबर वा पिठोले पूजास्थल बनाउने, गणेश र चन्द्रको संयुक्त पूजा गर्ने तथा बेलुका चन्द्र उदाएपछि दर्शन गरी मात्र भोजन ग्रहण गर्ने परम्परा रहेको छ, जसले यस पर्वलाई आस्था, परम्परा र धार्मिक संस्कारको प्रतीकका रूपमा स्थापित गरेको छ।